Vaccinaties bij kippen: is het nodig en wanneer?

Risicosituaties waarin vaccineren wel verstandig is

Voor veel kleine hobbygroepen zijn vaccinaties niet noodzakelijk. Toch zijn er situaties waarin het wel verstandig is om je kippen te laten vaccineren. Let vooral op als je kippen regelmatig contact hebben met andere vogels of als je vaak nieuwe dieren erbij haalt.

Vaccineren wordt belangrijker als je meer dan 10 kippen houdt, regelmatig kippen koopt bij verschillende fokkers, of als je kippen deelnememt aan shows of markten. Ook als je veel wilde vogels in de tuin hebt die bij het kippenvoer komen, verhoogt dat de kans op infecties.

Wanneer kun je vaccinaties beter overslaan

Een kleine stabiele groep van 3 tot 6 kippen die altijd in dezelfde omgeving blijft, loopt veel minder risico. Vooral als je je eerste kippen zorgvuldig uitkiest en ze van één betrouwbare bron haalt, is vaccineren vaak overbodig.

Veel dierenartsen adviseren: ga eerst kijken hoe het gaat. Als je kippen gezond blijven en geen contact hebben met andere dieren, kun je vaccinaties vaak uitstellen of helemaal overslaan.

Newcastle disease: het belangrijkste vaccin

Newcastle disease is een ernstige virusinfectie die snel overslaat van kip op kip. Het veroorzaakt ademhalingsproblemen, neurologische verschijnselen en vaak de dood. Het vaccin hiertegen wordt het vaakst gegeven aan hobbygroepen.

• Beschermt tegen een zeer besmettelijke ziekte
• Wordt gegeven via druppels in de ogen of injectie
• Herhalingsvaccinatie elk jaar nodig
• Kost ongeveer €10-12 per kip bij de dierenarts

Infectieuze Bronchitis en andere vaccins

Infectieuze Bronchitis (IB) is een tweede veelvoorkomend vaccin. Dit beschermt tegen luchtweginfecties die vooral in de winter toeslaan. Soms wordt dit gecombineerd met het Newcastle-vaccin in één injectie.

Er bestaan ook vaccins tegen Marek's ziekte, infectieuze laryngotracheïtis en salmonella. Deze zijn meestal alleen nodig bij grotere groepen of specifieke risicosituaties. Je dierenarts kan adviseren wat voor jouw situatie zinvol is.

Eerste vaccinaties bij kuikens

Kuikens krijgen hun eerste vaccinatie meestal op 2 tot 3 weken leeftijd. Als je kuikens zelf grootbrengt, moet je dit van tevoren met de dierenarts bespreken. Veel fokkers vaccineren al voordat ze kuikens verkopen.

Een tweede vaccinatie volgt meestal 3 tot 4 weken na de eerste. Dit heet een booster en zorgt ervoor dat het immuunsysteem de ziekte beter onthoudt. Tussen deze twee vaccinaties moet je voorzichtig zijn met contact met andere kippen.

Vaccinaties bij volwassen kippen

Volwassen kippen die nog nooit gevaccineerd zijn, kunnen alsnog een vaccinatie krijgen. Dit gebeurt meestal in twee rondes, net zoals bij kuikens. Veel dierenartsen raden aan om dit in het voorjaar te doen, voor het broedseizoen begint.

• Eerste vaccinatie gevolgd door booster na 3-4 weken
• Daarna jaarlijks herhalen als je ervoor kiest
• Beste tijdstip: vroeg voorjaar (maart-april)
• Niet vaccineren tijdens rui of ziekte
• Even wachten met nieuwe kippen erbij na vaccinatie

Normale reacties en bijwerkingen

De meeste kippen reageren nauwelijks op een vaccinatie. Soms zijn ze een dag wat rustiger of eten ze iets minder. Dit is normaal en verdwijnt meestal binnen 24 tot 48 uur. Let wel op dat je alleen volkomen gezonde kippen laat vaccineren.

Bij injecties kan er een kleine zwelling ontstaan op de plek van de prik. Dit verdwijnt meestal vanzelf binnen een week. Een enkele keer krijgt een kip koorts of wordt ze lusteloos. Als dit langer dan twee dagen duurt, bel dan je dierenarts.

Wanneer contact opnemen met de dierenarts

Bel je dierenarts als een kip na vaccinatie meer dan twee dagen sloom blijft, niet wil eten, of als je andere zorgen hebt. Een kip die bol en sloom zit kan verschillende oorzaken hebben, maar na een vaccinatie is extra voorzichtigheid geboden.

Ook als meerdere kippen tegelijk ziek worden na vaccinatie, moet je direct contact opnemen. Dit gebeurt zelden, maar kan duiden op een andere onderliggende oorzaak die eerder over het hoofd is gezien.

Wat kost het vaccineren van kippen?

Een vaccinatie kost gemiddeld €8 tot €15 per kip, afhankelijk van je dierenarts en het type vaccin. Voor een groep van 6 kippen ben je dus ongeveer €50 tot €90 kwijt per vaccinatieronde. Sommige praktijken geven korting bij grotere groepen.

Vergeet niet dat kuikens twee vaccinaties nodig hebben en dat je jaarlijks moet herhalen als je ervoor kiest. Reken daarom op €15 tot €25 per kip per jaar als je volledig vaccineert. Voor een kleine hobbygroep loopt dit al snel op tot €100-150 per jaar.

Hoe regel je een vaccinatieafspraak

Niet alle dierenartsen zijn ervaren met kippen. Zoek een praktijk die regelmatig pluimvee behandelt. Bel van tevoren om te vragen welke vaccins zij adviseren en wat de kosten zijn. Vraag ook of ze huisbezoeken doen, want het vervoeren van kippen is stressvol.

• Zoek een dierenarts met pluimvee-ervaring
• Vraag naar huisbezoeken om stress te voorkomen
• Plan vaccinaties niet tijdens rui of legperiode
• Zorg dat alle kippen gezond zijn vooraf
• Vraag naar groepskortingen bij meerdere kippen